Symbolen en ritualen

Vrijmetselaren spreken soms in een voor belangstellende buitenstaanders bijna onbegrijpelijk jargon.

Meer dan 250 jaar vrijmetselaarsgeschiedenis heeft dat mede veroorzaakt.
Veel gebruiken en symbolen in de Vrijmetselarij herinneren aan het oude beroepsgilde. Net zoals in de gilden, beginnen nieuwe leden van een loge als leerling; zij kunnen vervolgens tot gezel en daarna tot meester worden bevorderd.

Symbolen zijn onmisbare hulpmiddelen in de communicatie tussen mensen. Waar woorden ontoereikend zijn, kunnen ze een geestelijke meerwaarde toevoegen aan voorwerpen, gevoelens, handelingen en verschijnselen. Symbolen maken begrippen bespreekbaar waaraan verschillende mensen verschillende betekenissen hechten. Een voorbeeld van zo´n vrijmetselaarssymbool: de mens is een ‘ruwe steen’ die wordt bewerkt tot de ‘kubieke steen’ die bruikbaar is bij de bouw van de tempel, de tempel der mensheid. De vrijmetselaar beschouwt het leven en de wereld als een bouwwerk dat moet worden voltooid en zichzelf als een ruwe steen die hij moet bewerken tot een steen die in het bouwwerk past. Deze ‘arbeid’ verricht men gezamenlijk in de loges, gesteund door elkaar en met behulp van troffel, schietlood, winkelhaak en andere symbolische attributen uit de bouwwereld. Daarnaast hanteert de Vrijmetselarij een lichtsymboliek, waarbij zon, maan, sterren en het innerlijk licht een rol spelen.

Vrijmetselaren zoeken zelfstandig naar waarheid. Ze zijn daarin uiteraard niet de enigen. Maar ze doen dat wel op hun manier, met behulp van ritualen en symbolen die appelleren aan het onderbewuste. Een rituaal is een ceremonieel, een reeks van handelingen, gepaard gaande met het uitspreken van bepaalde woorden of teksten, soms ook muzikaal begeleid.

Je moet het hebben meegemaakt om het te kunnen uitleggen. Maar ook dan kan het nog alleen worden uitgelegd aan iemand die het zelf heeft meegemaakt. Bij zo’n rituaal-opvoering kan bijvoorbeeld een nieuw lid worden aangenomen. Daarbij is het verrassingselement een van de essentiële voorwaarden. Dat is ook een reden dat we met onze ritualen niet te koop lopen.